Waarom zijn PFAS zo te gek én zo ruk?

PFAS is niet één stof, maar een verzamelnaam voor ongeveer tienduizend verschillende stoffen. Ze bestaan uit ketens van koolstofatomen waaraan fluor is gebonden. Precies die binding maakt PFAS zowel bijzonder handig als vrijwel onverwoestbaar. Diederik legt uit hoe het zit in deze video:

De verbinding tussen koolstof en fluor is extreem sterk. Daardoor stoten PFAS water en vet af. Dat is ideaal voor antiaanbakpannen, regenjassen, pizzadozen en brandblusschuim. Niets blijft plakken en vocht glijdt gemakkelijk van het materiaal af.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Diezelfde kracht veroorzaakt het probleem. PFAS breken nauwelijks af en blijven daardoor lang in het milieu aanwezig. Om de fluorverbindingen kapot te maken is veel energie nodig, bijvoorbeeld door het materiaal tot ongeveer achthonderd graden te verhitten. Ook bestaan er inmiddels methoden met uv-licht en zinkoxide, maar PFAS uit talloze verschillende materialen verwijderen blijft ingewikkeld.

In het lichaam gedragen sommige PFAS-moleculen zich als vetzuren. Ze binden zich aan transporteiwitten in het bloed, waardoor de nieren ze niet gemakkelijk uitfilteren. Het kan drie tot zeven jaar duren voordat de helft uit het lichaam is verdwenen.

Doordat PFAS op natuurlijke vetzuren en hormonen lijken, kunnen ze biologische processen verstoren. Ze worden in verband gebracht met ontregeling van cholesterol, het immuunsysteem en de hormoonhuishouding. Ook kunnen ze vaccinaties minder effectief maken en het risico op nier- en teelbalkanker vergroten.

PFAS lossen dus een alledaags probleem op, maar laten ons achter met stoffen die bijna niet meer verdwijnen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

Afbeelding bovenaan dit artikel: Nathan Dumlao - Unsplash