Waarom uitgeputte meeuwen eerder vertrekken en verder vliegen

Drieteenmeeuwen vertrekken eerder na een zwaar broedseizoen. Dat kan ze helpen om te herstellen, maar ook hun overlevingskans verkleinen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uit een nieuw onderzoek blijkt dat drieteenmeeuwen maandenlang last kunnen hebben van een zwaar broedseizoen. Uit het onderzoek blijkt dat meeuwen die tijdens het broeden extra veel energie kwijt waren hun kolonie eerder verlieten. Daarbij maken ze vaak een langere reis dan gebruikelijk voor hen is.

Leestip: Stadsdieren worden brutaler: wereldwijd onderzoek laat zien hoe de stad dieren verandert

Dat lijkt ze te helpen: het verhoogt hun kans op een succesvolle broedpoging in het volgende jaar. Toch betalen ze daarvoor een hoge prijs: veel van deze uitgeputte vogels halen het volgende jaar niet. Het onderzoek is te vinden in Proceedings of the Royal Society B.

Energie verdelen

Voor het onderzoek volgde een internationaal team 251 drieteenmeeuwen op Middleton Island in Alaska. De studie liep van 2021 tot en met 2024. De onderzoekers wilden weten hoe het energieverbruik in het ene seizoen doorwerkt in het volgende. Daarvoor verdeelden ze de vogels in drie groepen. De eerste groep kreeg extra voedsel. Daardoor kostte het grootbrengen van kuikens minder energie.

Bij een tweede groep knipten de onderzoekers kort na het leggen van de eieren drie vleugelveren en twee staartveren aan de basis af. Hierdoor werd het vliegen tijdens de rest van het broedseizoen zwaarder. Maak je geen zorgen: de veren groeiden in de periode daarna weer aan. De derde groep kreeg geen speciale behandeling en werd gebruikt om de resultaten mee te vergelijken.

Het verschil was groot. Van de vogels die meer energie nodig hadden om te vliegen bracht slechts 10 procent een kuiken groot dat kon uitvliegen. In de eerste groep was dat 44 procent. In de groep zonder behandeling ging het om 43 procent.

Eerder op pad

De vogels uit de tweede groep verlieten de kolonie bovendien ongeveer tien dagen eerder dan de andere dieren. “Dat vogels eerder vertrekken als hun broedpoging mislukt weten we al langer,” zegt hoofdonderzoeker Akiko Shoji van de University of Nagoya. “Ons onderzoek laat echter zien dat het mislukken van het broeden niet zelf de directe oorzaak daarvoor is. Dat lijkt vooral het gevolg te zijn van het feit dat sommige vogels te veel energie spenderen tijdens een broedseizoen.”

Om de vogels te volgen kregen alle dieren een kleine geolocator op hun rug. Zo’n apparaatje legt vast waar een vogel zich ongeveer bevindt. Een jaar later vonden de onderzoekers 203 van de 251 apparaten terug.  De gegevens lieten een opvallend patroon zien: vogels die eerder uit de kolonie vertrokken maakten vaak een langere reis. Daardoor hadden ze het volgende jaar een grotere kans om succesvol te broeden. Het team denkt dat die langere trek hen mogelijk helpt om te herstellen van het vorige broedseizoen.

Riskante onderneming

Van de vogels die eerder vertrokken keerde slechts 67 procent het volgende jaar terug. Van de vogels uit de eerste groep keerde 90 procent terug. Van de controlegroep keerde 83 procent terug.

De onderzoekers denken daarom dat er sprake is van ‘energetic flexibility’. Daarmee bedoelen ze dat een dier zijn energie wisselend kan verdelen over voortplantingssucces, trekduur en overlevingskans. Zo kunnen de meeuwen ervoor kiezen om meer energie te steken in hun volgende trek. Daardoor worden latere broedpogingen succesvoller, maar verkleint tegelijkertijd ook hun overlevingskans.

“Dit onderzoek laat zien dat deze flexibiliteit een belangrijk mechanisme kan zijn,” zegt Shoji. “Het kan verklaren hoe gebeurtenissen in het ene seizoen invloed hebben op het voortplantingssucces en de overlevingskans in het volgende.”

Klimaatverandering

Dat inzicht is belangrijk nu klimaatverandering ervoor zorgt dat de oceanen veranderen. Daardoor kan voedsel op andere plekken of op andere momenten beschikbaar komen. Ook kunnen weersomstandigheden minder voorspelbaar worden. Zeevogels die hun energie flexibel kunnen verdelen kunnen zich daardoor mogelijk beter aanpassen. Maar dit onderzoek laat ook zien dat aan zo’n aanpassing ook levensgevaarlijk kan zijn.

De onderzoekers willen tijdens een vervolgonderzoek nog preciezer meten hoeveel energie drieteenmeeuwen door het jaar heen gebruiken. Daarvoor willen ze gebruik maken van kleine hartslagmeters. Zo hopen ze te ontdekken welke processen in het lichaam deze flexibiliteit mogelijk maken.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Meeuwen mijden Zeeuws windpark en niemand weet precies waarom en Experiment bewijst dat meeuwen intelligenter zijn dan je misschien zou denken . Of lees dit artikel: Plastic bestanddelen nu ook aangetroffen in eieren van zilvermeeuwen .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: