2 uren geleden
1
Zonnevogels blijken nectar actief op te zuigen met hun tong. Het is voor het eerst dat zo’n mechanisme is beschreven.
Kolibries staan bekend om hun snelle vleugels, felle kleuren en lange snavels. Maar aan de andere kant van de wereld leven dieren die in veel opzichten op hen lijken: zonnevogels. Deze vogels komen voor in Afrika en Azië en eten, net als kolibries, ook nectar. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat zonnevogels dat op een totaal andere manier doen dan gedacht. Het onderzoek is te vinden in Current Biology.
Capillariteit
Lange tijd namen biologen aan dat zulke vogels nectar vooral opnemen via de oppervlaktespanning van het water in de nectar. Daardoor zou de vloeistof vanzelf de mond ingetrokken worden. Dat wordt ook wel capillariteit genoemd. Echter roept dat idee al jarenlang vragen op. Het proces is namelijk heel erg traag. Daardoor lijkt het niet erg geschikt voor vogels die dagelijks veel energie nodig hebben om te vliegen en te pronken.
Bij kolibries bleek al eerder dat de theorie van capillaire werking niet klopte. In plaats daarvan gebruiken zij hun tong als een soort spons. De tong neemt nectar op en bij het terugtrekken van de tong wordt die vloeistof in de snavel uitgeknepen. Nu blijkt dat zonnevogels een heel andere oplossing hebben gevonden. Volgens de onderzoekers zuigen zij nectar op met hun tong. Dat is heel uniek: het is de eerste keer dat het bestaan van zo’n soort ‘zuigmechanisme’, dat gebruikt maakt van de tong, is aangetoond.
Nieuw mechanisme
De vondst is opvallend: het is niet makkelijk om te zuigen als je geen lippen of wangen hebt. Alhoewel mensen dat wel kunnen vanaf de geboorte, missen veel andere dieren de lichaamsbouw die daarvoor nodig is. Toch lukt het zonnevogels wel. De onderzoekers spreken van een volledig nieuw mechanisme bij gewervelden: intralinguale zuiging. Daarbij gebruikt de vogel de tong zelf om onderdruk te maken, zodat de nectar vervolgens naar binnen wordt getrokken.
De ontdekking wijst maar weer eens op het bestaan van convergente evolutie. Dat betekent dat verschillende diergroepen los van elkaar vergelijkbare eigenschappen ontwikkelen voor hetzelfde probleem. Kolibries en zonnevogels lijken bijvoorbeeld sterk op elkaar: ze hebben allebei een lange snavel, een gespecialiseerde tong en gebruiken die allebei om nectar mee te verzamelen. De manier waarop ze dat doen verschilt dus enorm.
Teamlid Rauri Bowie van de University of California Berkeley zegt: “Dit is een prachtig voorbeeld van de kracht van convergente evolutie. Twee dieren vervullen dezelfde rol in de natuur, maar als je goed kijkt vervullen ze die op totaal verschillende manieren.” Volgens Bowie laat het onderzoek daarmee zien hoe vindingrijk de natuur kan zijn.
Bijzondere flapjes
Om te ontdekken hoe zonnevogels drinken filmden onderzoekers de dieren met hogesnelheidscamera’s in Afrika en Indonesië. De vogels dronken uit 3D-geprinte kunstbloemen die waren gevuld met suikerwater. Door de beelden daarna sterk te vertragen konden de onderzoekers precies zien wat de tong en snavel deden tijdens het drinken.
Die flapjes blijken essentieel voor het zuigmechanisme. Wanneer de zonnevogel zijn tong in de nectar steekt drukt de basis van de tong daarbij tegen de bovensnavel. Zo ontstaat een goede luchtdichte afsluiting. Als de tong daarna langzaam wordt teruggetrokken ontstaat er zuigkracht die de nectar naar binnen trekt. Daarna slikt de vogel de nectar door.
English (US) ·