Nieuwe behandeling tegen zware depressie is even effectief als ECT, maar heeft een belangrijk voordeel

Een nieuw onderzoek laat zien dat een nieuwe behandeling tegen zware depressie even goed werkt als ECT en daarbij je geheugen bijna niet aantast.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Een internationaal onderzoek in The Lancet Psychiatry wijst op een veelbelovend alternatief voor elektroconvulsietherapie, beter bekend als ECT. Onderzoekers van onder meer het Centre for Addiction and Mental Health (CAMH) en UC San Diego vergeleken ECT met magnetic seizure therapy, oftewel MST. Hun conclusie: MST werkt ongeveer net zo goed als ECT en lijkt daarbij het geheugen aanzienlijk minder aan te tasten.

Dat is belangrijk: ECT geldt al jarenlang als een van de meest effectieve behandelmethoden voor mensen met een zware depressie die niet reageren op medicijnen of psychotherapie. Tegelijkertijd komt ECT ook met een hoop nadelen: patiënten kunnen na de behandeling last hebben van geheugenverlies en verwardheid, wat voor veel mensen reden genoeg is om ervan af te zien. Op dat punt lijkt MST dus een verschil te kunnen maken.

Epileptische aanval

Voor de studie volgden de onderzoekers tussen 2018 en 2024 patiënten in drie academische centra in Toronto, Dallas en San Diego. In totaal werden 239 deelnemers willekeurig ingedeeld in een groep die ECT kreeg en een groep die MST kreeg. De proef was dubbelblind opgezet. Dat betekent dat zowel de deelnemers als de beoordelaars niet wisten welke behandeling iemand kreeg. Zo probeerden de onderzoekers de vergelijking zo eerlijk mogelijk te maken.

Beide behandelingen leunen op hetzelfde idee: onder narcose wordt een korte reactie opgewekt. Daardoor gebeurt er iets in de hersenen dat lijkt op een epileptische aanval.  Bij ECT gebeurt dat met stroomschokken. Bij MST wordt die aanval opgewekt met sterke magnetische pulsen. Volgens de onderzoekers is die methode gerichter, waardoor het geheugen meer wordt ontzien.

Bijna geen bijwerkingen

De uitkomsten zijn hoopgevend te noemen. De onderzoekers zagen dat ECT en MST ongeveer even goed aanslaan, ook wel de respons genoemd. In de ECT-groep liet 48 procent van de patiënten een duidelijke verbetering zien. In de MST-groep was dat 47 procent. Bij de strengere maat remissie, waarbij gekeken wordt of de klachten ook op langere termijn wegblijven, scoorde ECT echter wel hoger: 27,8 procent tegenover 22,5 procent bij MST.

Het grootste verschil tussen de twee methoden zat in de bijwerkingen op het geheugen. In de ECT-groep kreeg 17,3 procent van de deelnemers last van het geheugen. In de MST-groep was dat 2,7 procent. Ook op andere cognitieve tests scoorde MST gunstiger. Patiënten herstelden na de behandeling veel sneller van verwardheid en deden het beter tijdens testen voor onder meer aandacht, woordvinding en verbaal geheugen.

Een mijlpaal

Dat maakt de studie extra relevant. Een derde van de mensen met een zware depressie reageert niet goed op minder ingrijpende behandelmethoden, zoals antidepressiva en gesprekstherapie. Voor een deel van hen kan ECT een groot verschil maken. In de praktijk kiest echter maar een klein deel van de patiënten voor ECT. De angst voor het verliezen van herinneringen en het oplopen van cognitieve schade speelt daarbij een grote rol.

Leestip: Vaderschap maakt niet gelukkig: na een jaar slaat depressie toe

“Dit is een belangrijke mijlpaal voor het vakgebied,” zegt onderzoeker Daniel Blumberger van CAMH. “We weten al lang dat ECT een van de effectiefste behandelingen is voor ernstige depressie, maar de bijwerkingen op het denken en het geheugen hebben het gebruik beperkt. Onze resultaten laten zien dat MST vergelijkbare voordelen kan geven en tegelijkertijd het geheugen kan ontzien.”

Ook teamlid Zafiris Daskalakis van UC San Diego is enthousiast. Daskalakis: “Dit onderzoek is een belangrijke eerste stap om MST breder in te kunnen zetten. Als de behandeling wordt goedgekeurd door toezichthouders en breder wordt ingevoerd door ziekenhuizen kan dat uiteindelijk de ervaring van patiënten sterk verbeteren.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Antidepressivum vermindert vermoeidheid bij long-covidpatiënten – Update en Medicinale cannabis onder vuur: geen enkel bewijs voor werking bij depressie en angst . Of lees dit artikel: Ja, jongeren worden echt depressief van social media, blijkt uit megastudie .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: