Venus was nooit echt ‘dood’ en nu hebben we het bewijs

Lang dachten we dat Venus een dode wereld is. Maar uit nieuwe computersimulaties van de ETH Zürich blijkt dat sommige reusachtige breukdalen op het oppervlak verrassend jong zouden kunnen zijn en dat de planeet diep vanbinnen nog altijd in beweging is.

Venus lijkt qua formaat op de aarde, maar daar houdt de gelijkenis zo’n beetje op. Op de planeet is het meer dan 450 graden Celsius, het regent er zwavel, de atmosfeer bestaat grotendeels uit koolstofdioxide en van oceanen of leven is geen spoor. Niet verwonderlijk dus dat wetenschappers lang dachten dat de planeet ook op geologisch vlak dood was. 

Dat laatste blijkt nu misschien toch niet juist. Het oppervlak van Venus is bezaaid met zogenoemde riftdalen. Dat zijn kolossale scheuren in de korst die ontstaan wanneer twee stukken daarvan uit elkaar worden getrokken. Op aarde gebeurt dat momenteel in Oost-Afrika, waar een dal van duizenden kilometers het continent traag maar zeker uit elkaar trekt. Op Venus bestaan gelijkaardige structuren, maar die zijn veel groter. 

Tot nu toe namen geologen aan dat die breukdalen zeer oud waren, ouder dan honderd miljoen jaar. Het nieuwe model van de onderzoekers aan de ETH Zürich zegt iets anders.

Een derde dimensie maakt het verschil

Het computermodel van de onderzoekers is in staat om de vorming van deze riften in drie dimensies en in hoge resolutie na te bootsen. Eerdere modellen vereenvoudigden de boel en waren meestal beperkt tot twee dimensies.

Het verschil bleek groot. Uit de driedimensionale simulaties blijkt dat langs de randen van actieve of pas tot stilstand gekomen riften hoge ruggen ontstaan. Dat zijn de zogenoemde riftflanken. Hoe jonger het dal, hoe steiler en hoger die flanken. Naarmate de breukactiviteit stopt, zakken ze geleidelijk in, niet door erosie zoals op aarde (daar is op Venus nauwelijks sprake van), maar doordat de korst langzaam ontspant onder haar eigen gewicht.

Leestip: Na bijna vijftig jaar gaat NASA weer op jacht naar het geheim van Venus’ verdwenen oceanen

Herkenbaar patroon

Zulke hoge, brede flanken zijn te zien op de radarbeelden die de Amerikaanse sonde Magellan in de jaren negentig maakte van het oppervlak van Venus. Het patroon dat de simulaties voorspellen, komt overeen met wat we daadwerkelijk waarnemen. Dat betekent dat ten minste een deel van de breukdalen op Venus veel jonger is dan gedacht. Mogelijk zijn ze zelfs nog actief. 

Uit de simulaties blijkt bovendien dat de riften zich sneller verbreden dan eerder werd aangenomen, met wel drie tot tien centimeter per jaar. Op geologische tijdschalen is dat behoorlijk vlot. Op aarde groeit de Atlantische Oceaan bijvoorbeeld met ongeveer twee centimeter per jaar.

Een planeet die leeft

De conclusie van de onderzoekers is dan ook dat Venus geen geologisch fossiel is, maar een planeet met een interieur dat leeft. En die kennis komt op een goed moment. Zowel het Amerikaanse ruimteagentschap NASA als haar Europese tegenhanger ESA bereiden in de nabije toekomst missies naar Venus voor. 

De Europese EnVision-missie zal de planeet in de vroege jaren ‘30 bezoeken. De auteurs van deze studie zijn rechtstreeks betrokken bij de ontwikkeling van instrumenten voor die missie. De resultaten van hun simulaties gaan dan ook gebruikt worden om de meest interessante gebieden te identificeren, zodat de sonde straks precies weet waar ze moeten kijken.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!