Libanezen tussen hoop en wanhoop te midden van staakt-het-vuren: ‘Soms is het licht aan het einde van de tunnel een trein die recht op je afkomt’

2 uren geleden 2

Op een regenachtige vrijdagavond – een dag nadat er een tiendaagse staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah is ingegaan – druppelen wat mensen The Black Sheep Tavern binnen. Het café zit in een klein oud steegje naast een karaokebar en een Ierse pub waar enkele gasten naar de Aziatische Champions League kijken. ‘A reason to gather. A reason to celebrate’, leest de aankondiging van de uitnodiging van het café voor vanavond.

Eigenaar en barman Patrick Jarjour (47) bereidt met zijn collega de avond voor. Ze hopen veel gasten te verleiden met een happy hour; het tweede drankje is tot tien uur vanavond gratis. „We moeten creatief zijn”, zegt Jarjour. „Met een actie als deze spelen we quitte, maar we willen mensen laten zien dat we er voor ze zijn. Dat de situatie misschien wel goed komt en het beter wordt.”

Bij een ander café zit Christian (hij wil alleen met zijn voornaam genoemd worden) met drie vrienden te drinken. Hij is optimistisch over het bestand. „We hebben geen drones meer over ons hoofd vliegen, het voelt of we even kunnen ontladen en op ons best kunnen zijn. Voor ondernemers zoals ik is het een kans op financiële stabiliteit. En we zijn blij dat onze nichten en neven uit de Golfstaten ons weer kunnen opzoeken in de zomer.”

We praten liever niet over de oorlog maar over de toekomst

Vanavond gaat het groepje uit in een exclusieve bar, LucyLu. Hij wijst erop dat Libanezen „weerbaar” zijn en „positief denken”. „We praten liever niet over de oorlog maar over de toekomst.” Tegelijkertijd weet hij dat hij en zijn vrienden goed af zijn. „Wij hebben het geluk dat we positief kunnen zijn. Mensen die ontheemd zijn hebben die luxe niet.”

Waar sommigen zich proberen vast te klampen aan de hoop op een verlenging van het staakt-het-vuren en dat die, zonder nieuwe oorlog, overgaat in betekenisvolle onderhandelingen, lijkt de realiteit minder optimistisch.

Patrick Jarjour, The Black Sheep Tavern en Christian.

Foto’s daniel carde / ZUMA Press

‘Zuiveren’ van het gebied

Net als in 2024 behoudt Israël volgens de afspraken „te allen tijden” het recht op „zelfverdediging tegen geplande, dreigende of lopende aanvallen.” En dus is sinds het ingaan van het bestand nog geen dag voorbijgegaan zonder nieuwe aanvallen in Zuid-Libanon. Het Israëlische leger gaat door met beschietingen en met de systematische vernietiging van grensdorpen, zoals ook het geval was tijdens het eerste bestand van eind 2024. En net als eerder in Gaza heeft het IDF nu ook dit gebied afgebakend met een zogeheten ‘gele lijn’. Tienduizenden bewoners van de 55 dorpen die daar binnen vallen kunnen sowieso niet terug.

Commandanten binnen het Israëlische leger IDF zeggen tegen de Israëlische krant Haaretz dat civiele woningen, publieke gebouwen en scholen worden gesloopt als onderdeel van een breder beleid om het gebied „te zuiveren”. Ingehuurde aannemers zouden met tientallen bulldozers en graafmachines in het gebied aan het werk zijn, en worden betaald op basis van het aantal vernietigde gebouwen. Sommige zouden dit eerder in Gaza hebben gedaan.

Eerder deze week schreef Haaretz al dat het IDF nieuwe bases in het gebied bouwt, naast de vijf die het vorig jaar al had neergezet.

Vanwege het gevaar op beschietingen en een plotselinge hervatting van de oorlog, waarschuwen de Libanese autoriteiten én Hezbollah bewoners niet terug te gaan naar hun dorpen. Dit weekend waren er alweer files richting het noorden.

In Zuid-Beiroet houdt Hezbollah strikt de controle. Journalisten mogen op maar een paar plekken fotograferen en interviews houden. Hezbollah wil op die manier geen gevoelige informatie weggeven over specifieke locaties die Israël wel of niet gebombardeerd zou hebben. Maar ook de verwoesting zelf vormt een gevaar. Glas, gevels en stukken puin van beschadigde gebouwen kunnen elk moment naar beneden vallen, zeker met de harde wind van dit weekend. Daarnaast is het Libanese leger nog bezig om onontplofte munitie te ontmantelen.

‘Ons dorp is alles’

Moeder en dochter Loubna en Zahra Fakhir staan met wat tassen te wachten voor de ingang van een hoog appartementengebouw. Ze hebben glas en ander puin geruimd in het huis. Vrijwel elk appartement in deze straat heeft grote schade opgelopen bij een bombardement op een gebouw. „We voelen ons ondanks het bestand niet veiliger”, zegt Loubna. „Ons dorp valt binnen het bezette gebied. Op satellietbeelden hebben we gezien dat het dorp grotendeels is verwoest.”

Dit is geen echt bestand. Wat is het nut als ik maar een half uur terug kan om schoon te maken en spullen te pakken?

Zelfs hier in Dahieh, in het zuiden van Beiroet, willen de vrouwen niet lang blijven. Hezbollah heeft ook hier mensen gewaarschuwd niet permanent terug te gaan. „Dit is geen echt bestand. Wat is het nut als ik maar een half uur terug kan om schoon te maken en spullen te pakken?”

Vlakbij Zeituna Bay, een luxueuze haven met grote jachten en dure restaurants, stonden de afgelopen anderhalve maand duizenden tenten en auto’s van vluchtelingen uit Zuid-Libanon en Zuid-Beiroet. Somaya (ze wil alleen met haar voornaam genoemd worden) zit voor haar tent, ze neemt een diepe hijs van haar waterpijp. Een groot gedeelte van de vluchtelingen is sinds vrijdag weer naar huis vertrokken, maar Somaya denkt er niet aan.

Somaya (links) wil nog niet terugkeren naar huis. Overal in Beiroet zijn mensen onderweg of hebben hun tenten opgeslagen.

Foto’s Daniel carde / ZUMA Press

„Hoe kun je verwachten dat deze tien dagen vredig zullen verlopen? Elk moment kan de boel weer escaleren. Ik zal eerlijk zijn, ik ben heel bang om daar naartoe te gaan en weer terug te moeten komen. Voorlopig blijven we hier.”

Het verlangen naar haar dorp is groot. „Mijn ouders hebben daar het familiehuis gebouwd. We gaan er elke zomer heen. Ons dorp is alles, het is je adem, je ziel, je hele zijn. Er gaat niets boven het zuiden. Ik zou alles geven voor de aarde, elke zandkorrel is meer waard dan wat dan ook in de hele wereld. Het eenvoudige eten, zoals peterselie die je zelf hebt gepland, smaakt beter dan die van honderd restaurants. Net zoals jij over je eigen land zou zeggen – dat is hoe ik het voel.”

De hoop even te kunnen rusten

Een van de mensen die alweer is teruggekeerd is Ali Itai, die vrijdag met zijn vrouw en dochter terug naar huis hoopte te gaan. Eenmaal aangekomen bleek dat de inboedel grotendeels was gestolen en dat de schade aan het huis groot was. „In de nacht werd het dorp weer beschoten door het IDF. Toen zijn we halsoverkop weer vertrokken. Nu zijn we in Beiroet gestrand, en hebben we niet eens geld voor benzine om naar familie in Tripoli te komen.” Hij wijst wanhopig naar het dashboard waar de wijzer voor de brandstof op nul staat.

Even verderop pakt een ander gezin juist net de tentjes en andere spullen in. „We wonen in Dahieh, die wijk is heel erg zwaar gebombardeerd,” zegt Iman Abdel Wahab. „Het is er helemaal niet veilig, bijna niemand is nog teruggekeerd en het flatgebouw is leeg.”

Toch wagen ze de gok, zegt de 29-jarige vrouw. „Ik ben zwanger, voel me duizelig en ben vaak misselijk maar er zijn hier geen toiletten. We hebben jonge kinderen, en hebben onder zeilen moeten slapen, op de koude grond, terwijl het regende en waaide. Al onze kleren zijn natgeregend. We zijn uitgeput en lopen erbij als daklozen. Ik hoop dat het bestand blijft. We proberen er niet aan te denken en hopen gewoon heel even te kunnen rusten.”

Bareigenaar Patrick Jarjour probeert koste wat kost door te gaan. De afgelopen maand was het cafë niet alleen een veilige haven voor buurtbewoners en vrienden, maar ook een inzamelingsplek voor noodhulp aan Zuid-Libanezen. „Ik kom zelf uit het zuiden, de dorpen daar hebben het erg moeilijk.” Desondanks is maakt hij zich geen illusies. „Valse hoop is waardeloos. Mensen zeggen wel eens dat er licht aan het einde van de tunnel is. Maar soms is dat licht een trein die recht op je afkomt.”