Cellist Douwe Eisses (21) leidt in Muziekzomer Gelderland voor de eerste keer een ensemble: ‘Toen we Tristan und Isolde speelden voelde het alsof alles samenkwam’

Woensdag 22 juliTwaalf jonge cellisten

Gisteren was de eerste repetitiedag in theater Orpheus in Apeldoorn. Voor de Muziekzomer Gelderland, georganiseerd door de Stichting Nationale Jeugdorkesten, mag ik deze maand als young artist in residence drie programma’s samenstellen. Per programma zullen we drie concerten op verschillende plekken geven. Voor het eerste programma werk ik samen met een groep van elf andere jonge cellisten, allemaal conservatoriumstudenten tussen de 19 en 28 jaar.

We spelen onder andere ‘Vorspiel und Liebestod’, uit Wagners opera Tristan und Isolde. Dat is best ingewikkeld, met veel verschillende ritmes, veel tempowisselingen, en het is lastig om met twaalf belangrijke partijen de juiste naar voren te laten komen. Om dit goed te doen heb je tijd nodig.

Vandaag, de tweede repetitiedag, werken we van half 10 ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds. Omdat ik én het ensemble leid, én er zelf in speel, hebben we cellist Jeroen den Herder gevraagd om ons een dagdeel te coachen. Hij hoort en ziet weer andere dingen dan ik en geeft waardevolle feedback. Als ik ’s avonds in mijn B&B, vlak bij Orpheus, nog wat studeer en de opnamen van vandaag terugluister, hoor ik dat er nog veel werk te doen is. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het goed komt.

Douwe Eisses en cellisten tijdens de aanloop van het concert op Paleis Het Loo.

Foto Dieuwertje Bravenboer

Donderdag 23 juliVerschillende persoonlijkheden

Vandaag repeteren we wat korter, we beginnen om half 10 en werken door tot 6 uur. We doen een doorloop van het hele programma – behalve Wagner spelen we onder andere Krzysztof Penderecki, en wat lichtere stukken van Ennio Morricone en Astor Piazzolla. Als ik de opnamen van de doorloop beluister merk ik dat het niveau eigenlijk al veel hoger is dan ik de hele tijd dacht. Wat me ook veel energie geeft is de inzet van de groep. Ondanks de lange dagen klaagt er niemand. Iedereen heeft eenzelfde doel, drie geweldige concerten geven, en zet zich daar optimaal voor in.

Ik was wel eerder aanvoerder in een orkest maar echt de repetities leiden tot de uitvoering is nieuw voor mij. Ik heb vaak gezien hoe de Italiaanse cellist Giovanni Gnocchi het deed. Hij is mijn hoofddocent in Salzburg, waar ik cello studeer aan de Universität Mozarteum. Van hem leerde ik dat een groep leiden ook inhoudt dat je zoekt naar de juiste manier van communiceren. Je moet rekening houden met verschillende persoonlijkheden. Iedereen in zijn waarde laten en toch duidelijk zijn, zodat iedereen begrijpt wat je wil. 

’s Avonds gaan we met z’n allen naar de pizzeria. Na zulke intensieve dagen zijn dit soort momenten, waar we samen gezellig praten en eten, heel ontspannend. En ook fijn om zo de juiste energie in de groep te houden. 

Douwe Eisses tijdens de voorbereidingen van het concert op Paleis Het Loo.

Vrijdag 24 juliPaleis Het Loo

De eerste concertdag. Ik voel me fris en heb er veel zin in. Tijdens de ochtendrepetitie is het duidelijk dat alles muzikaal goed in elkaar zit. Ik vertel de groep dat we vanavond, na al het harde werk, in het concert alles kunnen loslaten en echt ook zelf kunnen gaan genieten van de prachtige muziek.

We treden deze avond op in de Aanspanplaats van Paleis Het Loo, het is bijzonder op deze prachtige locatie te kunnen spelen. In de middag heb ik voorbereid wat ik het publiek ga vertellen; waar gaan de stukken over, wat is de context, wanneer en door wie is het geschreven.

Tijdens de repetitie in Paleis Het Loo gebeurde iets wat ik niet snel zal vergeten. Toen we Tristan und Isolde doorspeelden voelde het alsof alles samenkwam. Er was vrijheid en vertrouwen, ik kreeg meerdere momenten echt kippenvel en was ontzettend trots op de groep. Dat gevoel nemen we mee naar het concert.

Het concert is uitverkocht, mijn moeder en mijn twee broers, ooms en tantes, vrienden van mijn moeder – ze zijn er allemaal bij. Ze vinden het fantastisch en zijn dolenthousiast. Voordat ik mijn intrek nam in de B&B in Apeldoorn, logeerde ik twee weken bij mijn moeder in Delft. Zij speelt, naast haar werk, ook fagot en viool, en een klein beetje cello. Vroeger gaven we weleens huisconcerten, met mijn vader op piano, mijn broers op cello, en met ooms en tantes die fagot, trompet en piano speelden.

Muzikaal gezien vind ik Tristan und Isolde en het ‘Agnus Dei’ van Penderecki het meest interessant. Het zijn intense, emotionele stukken, hartverscheurend, en we merken dat dat gevoel ook echt bij het publiek aankomt. Voor een wat lichtere noot zorgen Morricones ‘Man with the Harmonica’ en Piazzolla’s ‘Fuga y Mysterio’. Voor het evenwicht in zo’n avond is dat ook belangrijk.

En heel leuk: dit concert werd live uitgezonden als Zomeravondconcert op NPO Klassiek en is daar nog terug te luisteren.

Douwe Eisses, hier met Noah Oshiro, die met Eisses in Salzburg cello studeert.

Het concert in Paleis Het Loo.

Foto Dieuwertje Bravenboer

Zaterdag 25 juliHard gelachen

Na het succes van de eerste avond kan ik rustig uitslapen. Tot laat in de middag studeer ik voor mijn andere programma’s van deze Muziekzomer die de komende weken worden uitgevoerd: Cello Centraal, waarin verschillende kanten van de cello belicht worden op basis van verschillend repertoire en verschillende bezettingen, en Hersenklanken, dat onder andere gaat over wat muziek doet met het brein.

Vandaag treden we op in het stadhuis van Arnhem. De sfeer in de bus is ontspannen en vrolijk, de energie van gisteren hangt nog in de lucht. We draaien André Hazes, ik zing luidkeels mee door de microfoon. Tijdens het diner krijgen we bericht dat een van de cellisten ziek is geworden en niet kan meespelen. Dat is even schakelen, maar het is mooi om te zien hoe professioneel iedereen hiermee omgaat. Er wordt snel gehandeld, het concert, met één speler minder, loopt goed.

Terug in Apeldoorn vieren we feest. Tot diep in de nacht wordt er gedanst, gepraat, gedronken. Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst zo hard heb gelachen.

Zondag 26 juliSamen ontbijten

Vandaag slapen we allemaal uit. We ontbijten samen en praten na over de avond ervoor. In Orpheus studeren we nog wat en eten we samen. Een rustige dag, precies wat we nodig hebben. Ik verheug me op de rest van de Muziekzomer. ’s Avonds val ik als een blok in slaap.

Douwe Eisses (midden) aan de maaltijd voor het concert op Paleis Het Loo.

Foto Dieuwertje Bravenboer