Het nieuwste Infantino-plan: het nóg verder commercieel uitbuiten van WK’s

4 uren geleden 3

Van de internationale voetbalwereld, de onlangs benoemde Britse premier Andy Burnham tot de Europese Commissie: allemaal reageren ze ontsteld op de uitgelekte plannen van wereldvoetbalbond FIFA. Daarin wordt gesproken over het bieden van aandelenpakketten aan private investeerders die zo een financieel slaatje kunnen slaan uit het organiseren van het WK.

Gianni Infantino, baas van de FIFA, wil een nieuw bedrijf opzetten dat het wereldkampioenschap voetbal gaat exploiteren, zo onthulde zakenkrant Financial Times dinsdag. Door zo’n twintig procent van de aandelen van het nog op te zetten bedrijf FIFA Forward Enterprise (FFE) uit te geven, denkt Infantino bij investeerders 4,2 miljard dollar op te kunnen halen. Dat geld zou terug moeten vloeien naar de 211 lidstaten die de FIFA telt.

Wat is het plan precies? En waarom is de woede zo groot? Vier vragen.

1Wat behelst het plan?

De FFE moet de commerciële rechten en activiteiten gaan verzorgen voor de WK’s voor mannen en vrouwen, als ook het WK voor clubteams, dat sinds 2000 bestaat. Het gaat daarbij onder meer om de tv-rechten, ticketverkoop en sponsoring.

Volgens een in allerijl uitgegeven verklaring van de FIFA gaan alle deelnemende lidstaten van de bond profiteren van het plan als het wordt aangenomen. Zo zou de jaarlijkse bijdrage van de FIFA aan de lidstaten in de periode 2027 tot 2030, wanneer het volgende WK plaatsvindt, omhoogschieten naar 20 miljoen dollar (ruim 17,5 miljoen euro) per land. Momenteel is die bijdrage begroot op 8 miljoen dollar.

In de WK-cycli van vier jaar die erop volgen zouden deze bedragen verder oplopen tot 22 miljoen (2031-2034) en 24 miljoen dollar (2035-2038).

Volgens de FIFA zullen de aandeelhouders in FFE „zorgvuldig geselecteerde” langetermijninvesteerders zijn. De zeggenschap over zowel de FFE als voetbalinhoudelijke aangelegenheden blijven volgens Infantino onder de „volledige controle” van de FIFA, een in Zwitserland gevestigde non-profitorganisatie.

De FIFA benadrukt dat het plan is bedoeld om de ontwikkeling van het voetbal te bevorderen, „in every corner of the world”. Een meerderheid van de lidstaten moet voor het plan stemmen om Infantino zijn zin te geven. De FIFA heeft de individuele bonden woensdag laten weten dat ze uiterlijk tot 19 september de tijd hebben om ermee in te stemmen.

2Waarom komt de FIFA (nu) met dit plan?

Dat is onduidelijk, want het opvallende plan was een complete verrassing voor de bonden en internationale voetbalfederaties. Van een consultatie was geen sprake, tot grote ergernis van velen.

Infantino laat zich al sinds zijn aantreden in 2016 geregeld uit over de ongekende commerciële mogelijkheden van het voetbal. Die zegt hij te willen ontketenen. „Voetbal is ’s werelds populairste sport en een buitengewone motor van menselijke en sociale ontwikkeling.”

Op de achtergrond spelen de presidentsverkiezingen van de FIFA in maart 2027. Infantino wil vermoedelijk graag aanblijven. Door extra inkomsten te genereren voor álle lidstaten kan de Zwitser steun voor zijn kandidatuur vergaren. Binnen de FIFA heeft de bond van elke lidstaat evenveel stemrecht. Curaçao (bijna 160.000 inwoners) telt dus net zo zwaar mee als Brazilië (213 miljoen inwoners).

Inhoudelijk is het voorstel in lijn met eerdere initiatieven van de FIFA om het populaire voetbal maximaal te exploiteren. Zo deden er aan het afgelopen WK 48 landen mee, waar dat er eerder 32 waren. Want meer wedstrijden betekent meer inkomsten, weet Infantino. Naar verluidt wordt er al gewerkt aan een WK met 64 deelnemers.

Volgens de FIFA-baas zelf gaat zijn plan over „de democratisering van het voetbal wereldwijd”.

3Hoe zijn de reacties uit de voetbalwereld?

Die zijn veelal uitgesproken negatief. De KNVB spreekt woensdag van een „zeer zorgelijke ontwikkeling voor het internationale voetbal”. Zodra het officiële plan van de FIFA beschikbaar is, gaat de KNVB er op Europees niveau over in overleg met andere bonden. Een woordvoerder laat weten dat dit „op zeer korte termijn” plaatsvindt. Volgens het Britse Sky News zou daar zelfs een boycot van alle FIFA-toernooien op de agenda staan.

De Europese voetbalbond UEFA, waaraan 55 voetbalbonden zijn aangesloten, reageerde fel in een eerste verklaring. „De ziel en het bestuur van het voetbal zijn geen handelswaar – en zeker niet met een volledig gebrek aan transparantie over wie er financieel van profiteert.” Om te besluiten met: „Niemand van ons is eigenaar van het voetbal. Het is niet aan de FIFA om het te verkopen.”

Woensdag viel de Concacaf, de Noord- en Midden-Amerikaanse federatie van 41 voetbalbonden, de UEFA bij. Ze stelt „zeer bezorgd” te zijn over de manier waarop het plan tot stand is gekomen en van de FIFA, als „bewakers van het spel”, te verwachten dat er altijd in het belang van de sport wordt gehandeld.

Volgens Bert van Oostveen, oud-directeur topvoetbal bij de KNVB, zijn de negatieve reacties te verklaren door de vragen die het plotselinge plan oproept. „Het WK heeft altijd een wat klassieke uitstraling gehad. Maar voetbal is gemondialiseerd en daarom allang geen sport meer die alleen in Europa en Zuid-Amerika wordt bepaald. Is het dan heel gek dat er ook andere landen mee willen dingen? Dat denk ik eigenlijk niet – zolang de gesprekken maar boven tafel plaatsvinden.”

Uniek is de verkoop van de commerciële rechten van grote sportevenementen bovendien niet, memoreert Van Oostveen. „De UEFA laat zich nu volop horen, maar ging in 1992 bij de oprichting van de Champions League de uitzendrechten ook apart verkopen. En dat heeft het voetbal geen windeieren gelegd.”

4Waar zijn de critici bang voor?

Zoals de UEFA het woensdagmiddag verwoordt: „De FIFA kan niet doorgaan met het gebruiken van onze sport om zichzelf en hun vrienden te verrijken.”

Want dat het plan nu uitlekt, sterkt het vermoeden dat er al tijdens het recente WK in de Verenigde Staten op hoog niveau over is gesproken. Alleen al vanwege de deelnemers in het nieuw op te zetten bedrijf: de FIFA bevestigde dinsdag te worden bijgestaan door de Amerikaanse zakenbank JP Morgan.

Ook de betrokkenheid van het Amerikaanse investeringsfonds Thrive Eternal is opvallend. De topman van het fonds is Joshua Kushner, de broer van Jared Kushner, die weer de schoonzoon is van de Amerikaanse president Donald Trump.

Het toont andermaal de innige band tussen Infantino en Trump. In 2025 was de FIFA-baas aanwezig bij Trumps inauguratie als president van de Verenigde Staten. Nog vele ontmoetingen zouden volgen, waarbij de superlatieven en wederzijdse loftuitingen niet van de lucht waren. De door Infantino verzonnen FIFA Vredesprijs, voorafgaand aan het WK, werd gezien als een knieval voor Trump.

Trump hield zich in de groepsfase van het WK nog op de achtergrond, maar toen de Amerikaanse topscorer Folarin Balogun vanwege een rode kaart de wedstrijd in de achtste finale tegen België dreigde te missen, belde de president zijn vriend Infantino. Daarna werd de rode kaart teruggedraaid.

Het is overigens niet voor het eerst dat de FIFA met grote hervormingen komt om het voetbal te kapitaliseren. In 2018 sneuvelde een plan van Infantino om twee nieuwe competities op te richten, gesteund met 25 miljard dollar van de Japanse durfinvesteerder Softbank. Ook in dit plan zouden alle bij de FIFA aangesloten bonden meer geld kunnen beuren uit het landenvoetbal. En ook toen zat er een herverkiezing aan te komen. Na een dreigement van Europese bonden om uit de vergadering te stappen, ging het plan uiteindelijk niet door.