Marie-Louise Eta: voetballerares en nu ook Fussballgöttin

Voor de fans van het eerste mannenelftal van 1. FC Union Berlin was het wennen. Normaal gesproken scanderen ze, als de stadionspreker voorafgaand aan de wedstrijd spelers en staf omroept, na iedere naam: ‘Fussballgott!’. Twee jaar geleden, toen Marie-Louise Eta assistent-trainer werd bij Union Berlin, riepen ze ook na haar naam ‘Fussballgott!’. De stadionspreker corrigeerde. Bij de tweede poging schalde door het Stadion An der alten Försterei in zuidoost Berlijn: ‘Marie-Louise Eta?’ ‘Fussballgöttin!’.

Vanaf komend weekend is de ‘voetbalgodin’ terug in de Alte Försterei. Marie-Louise Eta (34) werd deze week benoemd tot hoofdtrainer van het eerste van 1. FC Union Berlin. Tussentijds trainde ze de tieners van de club in Köpenick in Oost-Berlijn. Eta is de eerste vrouwelijke coach in de geschiedenis van de Bundesliga.

Weekblad Die Zeit schreef dat de mens sinds de oprichting van de Bundesliga in 1963 op de maan is geland en artificiële intelligentie ontwikkelde, maar dat het 63 jaar duurde voor een vrouw aan het hoofd van een mannenteam werd gezet. In andere grote Europese competities – Premier League, Serie A, Primera División, Ligue 1 of Eredivisie – stond zelfs nog nooit een vrouw als coach langs de lijn.

In Duitse media wordt erover gespeculeerd hoe gelukkig Eta is met de historische opdracht. Eta neemt een team over dat dit kalenderjaar maar twee van de veertien wedstrijden won. Afgelopen weekend verloor het tegen Heidenheim, dat laatste staat in de Bundesliga: voor het bestuur reden om coach Steffen Baumgart te ontslaan. Eta is benoemd tot interim-coach en blijf tot de zomer. In die tijd moet ze het team voor degradatie behoeden. Dat lijkt haalbaar: Union heeft zeven punten voorsprong op de nummer 16, dat play-offs moet spelen tegen degradatie.

Collega-coach Vincent Kompany van koploper Bayern München bestempelde de benoeming van Eta als „sleutelmoment”. „Ze kan een voorbeeld voor meisjes zijn, die kunnen zien: ik kan overal coach worden en carrière maken”, zei hij in aanloop naar de gewonnen Champions League-kwartfinale tegen Real Madrid. „Zulke verhalen zijn ontzettend belangrijk.”

‘Geen bewuste keuze’

Ook Eta en de club zelf lijken nog niet helemaal te weten hoe ze zich tot de symboolfunctie van de benoeming moeten verhouden. De club schijnt in eerste instantie pragmatisch te werk te zijn gegaan. Door de matige resultaten onder coach Baumgart vreesde de club voor degradatie en het bestuur wilde snel iets veranderen. Eta lag voor de hand omdat ze het elftal als assistent al goed kent. Op de avond dat Baumgart werd ontslagen werd Eta gebeld, zij zegde meteen toe. Als alles volgens plan verloopt wisselt Eta in de zomer naar het eerste vrouwenelftal van de club, waar ze een paar weken geleden een contract voor tekende.

In 2023, toen Eta deel werd van de trainersstaf, zei clubvoorzitter Dirk Zingler: „Het is geen bewuste keus voor een vrouw als assistent-trainer. Voor mij is ze een voetballerares. Man of vrouw maakt niet uit.” Zingler staat erom bekend dat hij de club ver wil houden van maatschappelijke en politieke discussies: een paar jaar geleden verkondigde hij dat onder zijn beleid géén vegetarische Bratwurst zou worden verkocht in de Alte Försterei. Veel voetbalclubs in het voormalige Oost-Duitsland hebben een duidelijke politieke signatuur en soms bijbehorend horeca-aanbod. Union Berlin is daarop een uitzondering, maar het is dan ook de enige club uit de voormalige DDR die (sinds 2019) in de Bundesliga speelt.

Lees ook

De val van de Muur werd de ondergang van het Oost-Duitse voetbal. ‘Het oosten kende de nieuwe spelregels niet’

Tegelijkertijd investeert Union Berlin fors in het eigen vrouwenteam, en wil de club binnen drie jaar internationaal spelen. Het mannenelftal van Union Berlin speelde twee seizoenen geleden al eens in de Champions League – en moest voor thuiswedstrijden uitwijken naar het Olympia Stadion, omdat in de eigen Alte Försterei maar 22.000 plaatsen zijn en de stand nog handmatig wordt aangegeven.

Marie-Louise Eta – roepnaam Louis – zei in een tv-interview in 2023 dat haar vader voetbalgek was en zij „van kleins af aan niet zónder bal kon”. Eta is geboren in Dresden en speelde vanaf haar dertiende bij Turbine Potsdam, waarmee ze in 2010 de Champions League won. Met het Duitse jeugdelftal werd ze wereldkampioen. Op haar 26ste stopte ze als voetballer en begon ze haar trainerscarrière.

Bij Union Berlin heeft ze veel aanzien onder spelers omdat ze precies is en helder communiceert, soms ook fel. In het trainersvak, berichten Duitse media, krijgt ze regelmatig een gele kaart omdat ze met de scheidsrechter ruziet.

Donderdagmiddag, tijdens een persconferentie in het stadion, oogt Eta cool en geconcentreerd. De perszaal is nog nooit zo vol geweest, zegt een Berlijnse sportverslaggever die de club al jaren volgt. Eta zelf en de club vinden haar benoeming „niet zo groot als de buitenwereld die vindt”. Ze snapt de aandacht, maar haar eigen „focus is op de grasmat” en bij komende zaterdag, als Union tegen bijna-hekkensluiter Wolfsburg speelt.

Voor haar is het normaal, zei Eta eerder in een interview, om als meisje tussen jongens te voetballen. Nu zegt ze blij te zijn als mensen inspiratie putten uit haar rol, maar ze hoopt dat het op een gegeven moment alleen nog maar over resultaten gaat, ongeacht gender. „Het gaat erom het best mogelijke eruit te halen”, zegt Eta, „en als je alles geeft dan gaan veel deuren open”.

Gregor Ryl, auteur en maker van een podcast over voetbal in de voormalige DDR, kijkt niet op van de onderkoelde toon van club en coach. „Eta is geboren in Dresden en dus een vrouw uit het voormalige Oost-Duitsland”, zegt Ryl. „In de DDR hadden vrouwen veel eerder hogere posities dan vrouwen in het westen.” Dat juist 1. FC Union Berlin, een voetbalclub uit de voormalige DDR, op deze manier geschiedenis schrijft past volgens Ryl in een traditie – ook al staan de club en Eta daar zelf niet zo bij stil.

Lees ook

Voetbal in de Duitse Nordostliga: havermelkboys en hooligans