Wilders creeërt chaos over asielwetten door ‘politieke sabotage van hoog niveau’

6 uren geleden 1

Het is lang niet iedereen in de Tweede en de Eerste Kamer meteen duidelijk wat de PVV op woensdagmiddag doet. Op X laat Eerste Kamerlid Alexander van Hattem weten dat zijn partij tóch de twee strenge asielwetten zal steunen waar twee dagenlang over is gedebatteerd. Op dinsdagavond had hij nog gedreigd dat níet te doen, omdat de wetten volgens hem waren „uitgekleed” en „afgebroken”. Het leidde tot verbijsterde reacties, vooral bij andere rechtse partijen: het was, vonden die, immers beter dan niets? En het waren toch hun eigen wetten? Ze komen nog uit de tijd dat PVV’er Marjolein Faber minister van Asiel was.

Je zou dus kunnen denken dat de PVV erop terugkomt, woensdag, met het bericht dat de partij alsnog vóór stemt. Alleen: zo zit het niet.

Een van de twee wetten, de zogenoemde asielnoodmaatregelenwet regelt ook dat onrechtmatig verblijf in Nederland strafbaar wordt. De PVV wist dat vorig jaar in de wet te krijgen, en daarna waren partijen als het CDA en de SGP geschrokken: het betekende dat ook hulp aan illegaal verblijf strafbaar werd. En dat was helemaal niet hun bedoeling, het leidde tot onrust bij kerken en organisaties die mensen zonder papieren helpen.

Om dat weer recht te zetten, werd een ‘novelle’ bedacht: een aanpassing van de wet. En ook dáárover wordt volgende week dinsdag in de Eerste Kamer gestemd. Voor het CDA en de SGP is het dé voorwaarde om met de asielnoodmaatregelenwet akkoord te gaan. Zonder de novelle worden kerken en hulpverleners toch weer strafbaar.

Wat de PVV nu heeft bedacht, noemt ex-PVV’er Gidi Markuszower op woensdagmiddag „politieke sabotage op hoog niveau”: de partij van Geert Wilders wil vóór de twee wetten stemmen, maar tégen de novelle die de scherpte van de asielnoodmaatregelenwet afhaalt. In de Eerste Kamer zijn de vier PVV-stemmen nodig voor een meerderheid voor de novelle.

Schuld afwentelen

Maar daardoor is de asielnoodmaatregelenwet niet meer acceptabel voor het CDA en de SGP, en is er dus ook geen meerderheid meer voor in de Eerste Kamer. En zo krijgt de PVV wat ze wil: de wetten gaan niet door, maar de partij kan de schuld daarvan afwentelen op andere partijen.

Hoe het nu verder moet: niemand weet het nog. Onder Eerste Kamerleden gaat op woensdag rond dat regeringspartij D66, die tegen de nieuwe asielwetten is en dat al lang geleden had aangekondigd, moet worden overgehaald om wél voor de novelle te stemmen. Maar kun je verwachten dat D66 twee strenge wetten redt waar die partij niets van moet hebben? Alleen om de sabotagetruc van de PVV te laten mislukken?

Het is chaos.

En wie daar het beste uit lijken te springen, zijn de PVV’ers. Die hoeven niet meer uit te leggen dat ze tegen de ‘eigen’ wetten zijn, maar halen ze via een omweg toch hard onderuit.

Eerste Kamerlid van FVD Joris van den Oetelaar lijkt zich er niet goed raad mee te weten. Op X zegt hij dat zijn fractie de novelle die de strafbaarstelling minder scherp maakt, ook liever niet wil. Toch stemmen de FVD’ers vóór: anders is volgens Van den Oetelaar „de kans op nieuw, strenger Nederlands asielbeleid voorgoed van de baan”. De linkse partijen, zegt hij ook, kunnen alvast „de champagne koud zetten”.

Geert Wilders steekt zijn eigen wetten in brand en geniet van de vlammen

PVV’er Van Hattem was dinsdagavond eerst nog met vier moties gekomen, onder meer over een ‘totale asielstop’ en het tienpuntenplan van Wilders, waarmee de PVV vorig jaar het kabinet-Schoof had laten vallen. Dat moest alsnog helemaal worden uitgevoerd, zei Van Hattem, anders zou de PVV tegen de wetten stemmen.

In de zaal was er hard om gelachen, en in de hal naast de zaal, waar de Eerste Kamerleden koffie drinken, was ’s avonds het idee dat Wilders, die er volgens hen zéker achter zat, wel op zijn schreden zou terugkeren. Niemand gaf toch zomaar zijn eigen kroonjuwelen weg? Zelfs Wilders niet?

Dat doet hij nu dus wel, als de truc met de novelle lukt.

De wetten waren door Faber ingediend in de korte periode van het kabinet-Schoof en waren het enige echt tastbare dat de PVV als regeringspartij heeft bereikt, al stond er geen PVV’er meer achter de katheder in de Eerste Kamer deze week, maar minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink van het CDA.

Geert Wilders, zegt zijn vroegere vertrouweling Markuszower woensdag in de gang van de Tweede Kamer, doet aan „politieke pyromanie”: „Hij steekt zijn eigen wetten in brand en geniet van de vlammen.” Het was ook precies, zegt hij, waarom hij zich samen met zes andere Kamerleden van de PVV had afgesplitst: „Wij willen iets bereiken voor Nederland.”

Wilders denkt anders

Voor leden van de Eerste en de Tweede Kamer gaat alles bijna te snel: ze kunnen de chaos van de PVV op dinsdag en woensdag nauwelijks volgen. Maar er zijn er ook die zeggen: typisch Wilders. Hij kent alle parlementaire trucs en gebruikt die ook. Hij gedijt bij precies deze chaos. Wilders denkt anders, is anders dan de rest.

Waar andere politici in Den Haag proberen invloed uit te oefenen en resultaten te behalen, is Wilders vaak bezig met het creëren van verwarring. Hij stelt hoge eisen, en is bereid gevolgen aan die eisen te verbinden. Dat bleek bij het tienpuntenplan, vorig jaar, maar ook toen hij in 2004 een breuk met de VVD forceerde over de eventuele toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Wilders, was lange tijd de gedachte, kan worden ingekapseld als hij verantwoordelijkheid krijgt. Om die reden wilden VVD en NSC ook met hem onderhandelen over een coalitie. Uiterst rechtse partijen in Europa volgen vaak het One foot in, one foot out-principe. Ze worden groter en krijgen steeds vaker regeringsverantwoordelijkheid. Tegelijk blijven ze schoppen tegen instituties. Kijk naar Scandinavische landen maar ook Italië, waar uiterst rechtse partijen al enkele jaren balanceren tussen de binnen- en buitenwereld. Daarbij komt dat deze partijen steeds professioneler worden, en zich in sommige landen graag willen bewijzen.

Wilders en de PVV hebben deze verandering nooit meegemaakt. Hij kiest voor chaos, niet voor meedoen. Een vergelijkbare chaos-strategie is te zien bij Donald Trump, die weer is geïnspireerd door strateeg Steve Bannon. Hij gelooft dat chaos en destructie kiezers in verwarring brengen, en uiteindelijk vatbaar maken voor nog radicalere ideeën. Invloed, vaak het hoogste doel in de politiek, is daaraan ondergeschikt.

Wat Wilders uiteindelijk écht wil, weet niemand. In oktober vorig jaar leek hij bijna opgelucht toen de PVV net niet de grootste partij werd. Aan de andere kant: zijn tienpuntenplan was mede ingegeven door de slechte positie van de PVV in de peilingen. Kiezers, zei Wilders, vinden dat de PVV verwatert en willen alleen het échte, rauwe PVV-geluid van hem horen. Wilders lijkt de PVV, de partij die hij twee decennia zelf oprichtte en waar hij alle macht heeft, vooral als een getuigenispartij te zien.

Hij heeft nu van de asielwetten weer het probleem van het kabinet gemaakt. Het is niet meer zíjn probleem.

Bij Kamerleden valt te horen dat er achter de schermen „grote paniek” heerst. Dinsdag, de dag dat in de Eerste Kamer wordt gestemd over de wetten, wordt volgens een Kamerlid „een gedenkwaardige dag”. Tot die tijd zullen de D66’ers in de Eerste Kamer zo goed als zeker onder druk worden gezet door de andere twee regeringspartijen, CDA en VVD, om toch vóór de novelle te stemmen: als de wetten waar zij zo fel tegen zijn, alsnog mislukken, zal dat ook worden gezien als een mislukking van het hele kabinet. En dus ook van D66-premier Rob Jetten. Die wil „grip op migratie”, en hij wil ook eenheid in zijn coalitie. Dat staat allebei op het spel.