Koffie bevat een geheime superkracht voor je darmen én je humeur

Voor velen is het een vast ritueel: de dag beginnen met een dampende kop koffie. Maar die dagelijkse gewoonte doet veel meer dan je alleen wakker schudden. Nieuw onderzoek werpt een verrassend licht op de invloed van koffie op je lichaam en vooral op de mysterieuze connectie tussen je darmen en je brein.

Koffie kan namelijk het darmmicrobioom veranderen en daarmee ook je stemming en stressniveau beïnvloeden. Hoewel de positieve effecten van koffie op de spijsvertering en het humeur al langer bekend zijn, bleef het mechanisme daarachter tot nu toe grotendeels onduidelijk. Dit nieuwe onderzoek van University College Cork brengt daar verandering in door naar de complexe, tweerichtingscommunicatie van de hersen-darm-as te kijken.

Strak opgezet onderzoek

Voor de studie werden twee groepen samengesteld: 31 koffiedrinkers en 31 mensen die geen koffie drinken. De koffiedrinkers consumeerden dagelijks tussen de drie en vijf kopjes, een hoeveelheid die als veilig en gematigd wordt beschouwd.

De deelnemers ondergingen een reeks psychologische tests, hielden voedings- en cafeïnedagboeken bij en leverden ontlastings- en urinemonsters in. Eerst moesten de koffiedrinkers twee weken volledig stoppen met koffie. Tijdens deze periode werden duidelijke veranderingen waargenomen in de metabolieten van hun darmmicrobioom, vergeleken met de niet-koffiedrinkers.

Minder stress en depressieve gevoelens

Na de onthoudingsperiode werd koffie opnieuw geïntroduceerd zonder dat deelnemers wisten of ze cafeïnevrije of cafeïnehoudende koffie kregen. Opvallend: beide groepen rapporteerden minder stress, depressieve gevoelens en impulsiviteit. Met andere woorden: koffie had een positief effect op het humeur, ongeacht het cafeïnegehalte.

Ook op microbiologisch niveau gebeurde er veel. Bacteriën zoals Eggertella sp en Cryptobacterium curtum namen toe bij koffiedrinkers. De eerste draagt bij aan de afscheiding van maag- en darmzuren, de tweede is betrokken bij de productie van galzuren. Beide processen kunnen helpen bij het bestrijden van schadelijke bacteriën en infecties in de maag. Daarnaast zagen onderzoekers een toename van Firmicutes-bacteriën, die in eerdere studies in verband zijn gebracht met positieve emoties bij vrouwen.

Verschillen tussen cafeïne en cafeïnevrij

Toch zijn er ook duidelijke verschillen tussen gewone en cafeïnevrije koffie. Alleen deelnemers die cafeïnevrije koffie dronken, lieten verbeteringen zien in leervermogen en geheugen. Dit wijst erop dat andere stoffen in koffie, zoals polyfenolen, verantwoordelijk zijn voor deze cognitieve voordelen.

Aan de andere kant werd alleen cafeïnehoudende koffie gelinkt aan minder angstgevoelens en een betere alertheid en concentratie. Cafeïne bleek bovendien samen te hangen met een lager risico op ontstekingen.

Betere darmgezondheid

Professor John Cryan, hoofdonderzoeker van de studie, legt uit: “De publieke belangstelling voor darmgezondheid is enorm toegenomen. De relatie tussen spijsvertering en mentale gezondheid wordt ook steeds beter begrepen, maar de mechanismen achter de effecten van koffie op de hersen-darm-as bleven onduidelijk.”

Volgens hem biedt dit onderzoek nieuwe inzichten: “Onze bevindingen onthullen de microbiële en neurologische reacties op koffie, evenals hun potentiële langetermijnvoordelen voor een gezonder microbioom. Koffie kan veranderen wat microben gezamenlijk doen en welke metabolieten ze gebruiken. Het heeft het potentieel om ook te worden ingezet als een aanvullende interventie als onderdeel van een gezond gebalanceerd dieet.”

En misschien wel de belangrijkste conclusie: “Koffie is meer dan alleen cafeïne, het is een complexe voedingsfactor die interageert met onze darmmicroben, ons metabolisme en zelfs ons emotionele welzijn. Onze bevindingen suggereren dat koffie, of het nu cafeïnehoudend of cafeïnevrij is, de gezondheid op verschillende manieren kan beïnvloeden”, besluit Cryan.

We schreven veel vaker over de positieve effecten van koffie, lees bijvoorbeeld ook Schenk nog maar een bakkie in: koffie beschermt (een beetje) tegen dementie en Tijd voor koffie en chocolade: grootste studie naar polyfenolen ooit toont enorme gezondheidsvoordelen aan. Of lees dit artikel: Koffiedrinken heeft een opmerkelijke invloed op het microbioom in je darmen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: