Een ‘blindengeleidehond’ die kan terugpraten, dat is straks mogelijk en het helpt blinden enorm

Stel je voor: Je vertelt je geleidehond dat je dorst hebt. Hij antwoordt dat er in de gang een fonteintje is en dat je twee deuren moet openen om daar te komen, maar dat er in de keuken een waterkoeler staat die sneller te bereiken is. Een echte hond kan dat niet, een robotgeleidehond van Binghamton University wel.

Onderzoekers van deze Amerikaanse universiteit ontwikkelden een systeem dat een robothond laat communiceren door middel van een taalmodel. Zo kan de ‘hond’ heen en weer communiceren met zijn gebruiker: hij vertelt wat de route is en stelt de snelste alternatieven voor en welke obstakels er onderweg zijn.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Veel blinden, weinig honden

Wereldwijd zijn er miljoenen mensen die blind of zeer slechtziend zijn. Veel van deze mensen hebben baat bij een blindengeleidehond. Deze honden zijn echter duur, het opleidingstraject is intensief en er is een beperkt aantal honden per jaar beschikbaar. Volgens KNGF Geleidehonden kost het opleiden van een hond gemiddeld 40.000 duizend euro. Niet elke hond haalt bovendien de eindstreep. Zodra de opleiding is gestart, valt ongeveer 20 procent van de honden alsnog af, bijvoorbeeld door medische redenen of gedrag. Ook werkt een blindengeleidehond met een vast aantal aangeleerde commando’s. Hoewel dit behulpzaam is in alledaagse situaties als het vermijden van obstakels of het instappen in de trein, zijn er door de grote opkomst van taalmodellen meer dingen mogelijk.

Toegevoegde waarde

Wat die taalmodellen vooral toevoegen, is iets wat echte honden simpelweg niet kunnen: uitleggen wat ze doen en waarom. Dat communiceren noemen de onderzoekers plan verbalization: het vooraf uitleggen van mogelijke routes. Tijdens het lopen gebeurt er nog iets anders. De robot blijft namelijk vertellen wat er om je heen gebeurt, zoals “we lopen nu door een lange gang” of “we naderen een deur”. Dat heet scene verbalization en helpt gebruikers om een beter beeld van hun omgeving te krijgen. Maar werkt het ook in de praktijk?

Getest met blinde deelnemers

Om te kijken of dit echt werkt, testten de onderzoekers het systeem met zes blinde deelnemers in een kantooromgeving. De robot vroeg waar iemand heen wilde, stelde verschillende routes voor en begeleidde diegene vervolgens stap voor stap naar de bestemming. De deelnemers waren vooral positief over de combinatie van uitleg vooraf en begeleiding onderweg. Juist die combinatie gaf hen meer controle en overzicht. Tegelijkertijd was er ook een kanttekening: sommige deelnemers voelden zich nog iets minder veilig dan met een echte hond, mogelijk doordat de technologie nog onbekend is.

Wat een hond niet kan vervangen

Een robotgeleidehond kan veel, maar volgens KNGF Geleidehonden zijn er ook aspecten die lastig of misschien zelfs onmogelijk te vervangen zijn. Het samenwerken tussen een gebruiker en een geleidehond is een voortdurend samenspel, waarbij de hond niet alleen obstakels vermijdt, maar ook subtiele signalen van de gebruiker oppikt. Die afstemming ontwikkelt zich in de loop van de tijd tot een sterke vertrouwensband, die bijdraagt aan zowel veiligheid als zelfstandigheid. Daarnaast speelt de hond ook een sociale rol: mensen stappen makkelijker op iemand af met een hond, wat het aangaan van contact vergemakkelijkt. Daarmee is een geleidehond niet alleen een praktisch hulpmiddel, maar ook een maatje, iets wat technologie voorlopig nog niet kan evenaren.

Nog niet klaar voor de straat

De robotgeleidehond is dus veelbelovend, maar nog lang niet af. Voor de veiligheid werd de robot tijdens de test bestuurd door een operator. Ook moet het systeem nog leren omgaan met complexere en drukkere omgevingen, zoals buiten op straat.
Daarnaast werkt de robot nu nog met een vooraf bekende kaart van de omgeving. In nieuwe of onbekende ruimtes is dat dus nog een uitdaging.
Toch laat dit onderzoek zien waar het naartoe kan gaan. Waar een echte geleidehond vooral reageert op commando’s, kan een robot straks meedenken, uitleg geven en zelfs alternatieven voorstellen maar het is nog de vraag of hij ooit de rol van de hond volledig kan overnemen.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: